fbpx
Поврзи се со нас

Репортажи

BBC: Ајвар – балканскиот вегетаријански кавијар

Објавено

на

    Слично на тоа како се гледа на хумусот во арапскиот свет, така секоја балканска земја и народ тврди дека ајварот потекнува од нив, оттаму.

    Како што објави Би-би-си, пред само едно десетлетие, Мелиса Хасанспахиќ од источнобосанскиот град Горажде не ни замислуваше дека денес ќе води бизнис со производство на храна врз основа на рецепт што го наследила од нејзината мајка. Меѓутоа, денес, животот на популарната „г-ца Ајвар“, како што ја нарекуваат околните жители, се променил кога почнала да го продава својот домашен ајвар во тегли.

    Рецептите, сепак, зависат од подрачјето и од готвачот. Некои, на пр., додаваат лук, други – кромид, моркови и домати. Некои избегнуваат оцет, а претпочтаат додавање шеќер. Има и „спор“ околу тоа дали зеленчукот треба да се пече, пржи, вари или да се меле свеж…

    Дали ајварот ќе има сладок или зачинет вкус – зависи од видот на пиперката што се користи. Во првиот познат објавен рецепт за ајвар, пронајден во српски готварски прирачник од 19. век, авторката Катарина Поповиќ ги спомнува и пиперките, но и модриот патлиџан. Сепак, во Србија обично прават ајвар само од црвени пиперки, а пак, Македонците обично се тие кои користат и модар патлиџан.

    „Жестоките дебати“ за ајварот траат со години, а еден од „најконтроверзните мигови“ беше она кога словенечките медиуми објавија за обидот на словенечка компанија за храна да го заштити името „ајвар“ за германскиот пазар… Потоа, српски производител на ајвар имаше намера да поднесе тужба против македонска компанија за лажно брендирање и продавање на својот производ како „Лесковачки ајвар“ (познат ајвар произведен во градот Лесковац, на југот од Србија), пишува Би-Би-Си.

    Слично како бугарскиот документарец од 2003 година – „Чија е оваа песна?“, којшто раскажува за тоа како за една народна песна сите балкански народи тврдат дека е нивна, така и „битката за ајварот“ го отсликува трагикомичниот тесен етноцентризам – инаку доста присутен на Балканот.

    Некои истражувања посочуваат оти зборот „ајвар“ доаѓа од турскиот збор „havyar“, што значи „кавијар“. Според објаснувањата, овој познат намаз, најверојатно го носи тоа име затоа што, во Белград на крајот на 19. век, пиперките и маслото биле скапи и се сметале за луксуз, па тогашните кафани на своите менија го продавале портокаловиот деликатес како „кавијар од црвена пиперка“.

    Зеленчукот денес чини многу помалку, па со тоа и ајварот е многу поевтин и подостапен.

    – Ајварот е направен од пиперки кои се достапни практично за сите… Лесно се прави и евтино е. Тоа е „кавијарот за сиромашните“!, вели етнологот Слаѓана Рајковиќ од Народниот музеј во Лесковац.

    Во текот на есента и зиме, луѓето ширум Балканот се собираат на панаѓури и одржуваат натпревари во правење ајвар за да го прослават ова сега веќе и светски познато јадење.

    „Можеме да му покажеме на светот која е балканската сила ако можеме да добиеме тренд на #ајвар,“ рече босанскиот писател Александар Хемон неодамна на Твитер објавувајќи слика од тегли со различни видови ајвар од целиот Балкански полуостров.

    Хрватскиот музичар Тончи Хуљиќ напиша и духовита песна за обидот да се „прошверцува“ тегла ајвар во Европската Унија, која има строги правила за увоз на храна, а пак, во неодамнешната српска љубовна драма „Ајвар“ се раскажуваа за српски брачен пар кој живее во Шведска… Во овој филм, ајварот ги симболизира семејството, љубовта и носталгијата, па во воведот се вели дека ајварот „обично се наоѓа во куферите на српските емигранти“.

    Токму поради балканските иселеници, во Скандинавија но и ширум Европа, ајварот стана хит во супермаркетите и кујните. Зборот „ајвар“ веќе е внесен во шведскиот и данскиот речник, каде што генерално се дефинира како „намаз од пиперка со балканско потекло“.

    Освен што е традиционална храна, ајварот, се чини, има светла иднина и во постоечките светски трендови. Погоден е за вегетаријанци и вегани и не содржи глутен, па бројни страници за веганска храна и патувања, наголемо им го препорачуваат на своите следачи.

    Препознавајќи го тоа, хрватската прехранбена компанија „Подравка“, на пр., го брендира својот ајвар како вегански производ, а посетителите на Белград можат да пробаат ајвар и така да научат за културата и историјата на овој производ.

    Во македонскиот главен град, Скопје, како што наведува Би-би-си, компанијата „Skopje Walking Tours“ ќе користи сличен концепт нудејќи прилагодени тури за вегетаријанска и веганска исхрана коишто вклучуваат пробување на ајвар.

    – Неколку месеци пред пандемијата дојдов на идеја да почнам да правам „ајвар-тури“, изјави Елена Митковска, основачка на компанијата. – Со семејството подготвувавме ајвар во нашиот двор и им реков дека ќе биде прекрасна идеја да бидеме домаќини на туристи следната година, кои би сакале да им се покаже целиот процес. Но, потоа изби Ковид-19,, раскажува таа.

    Митковска се надева дека оваа есен ќе може да почне со своите туристички едукативни „ајвар-тури“ – целодневна програма која ќе им овозможи на гостите да учествуваат во целиот процес на правење ајвар, од чистење на пиперките и готвење до – уживањето во семејната вечера на крајот.

    – Низ годините сфатив дека луѓето бараат доживување во коешто ќе можат да имаат личен допир со тукашната култура. А, тука нема ништо „полокално“ и потрадиционално од правење ајвар дома, додаде Митковска.

    Судејќи според досегашните реакции на посетителите, Митковска смета дека нејзините „ајвар-тури“ ќе бидат успешен новитет. И таа, како и многу луѓе на Балканот, едвај чека да дојде есента.

    Advertisement
    Advertisement
    Advertisement
    Advertisement
    Advertisement
    Advertisement

    Отворени огласи за вработување:

    Advertisement
    Занимливостипред 3 часа

    Истражувања: Парите може да купат поквалитетен живот, но не и среќа

    Спортпред 4 часа

    Финале во Лигата на шампионите: Реал или Ливерпул, Анџелоти или Клоп?

    Македонијапред 8 часа

    ЗНМ и ССНМ бараат посебно одделение во ОЈО за заштита на новинарите

    Македонијапред 10 часа

    Внимателност заради силното невреме и можни опасни порои викендов, апел од ЦУК

    Гостиварпред 11 часа

    Генерацијата ‘68/‘72 од гимназијата во Гостивар прослави половина век од матура

    Македонијапред 12 часа

    Наталитетот зголемен во земјава, но природниот прираст и натаму негативен

    Спортпред 13 часа

    Во Леуново за првпат во Македонија ќе се одржи трка на терен со пречки „Leunovo OCR“

    Македонијапред 15 часа

    Можно е поскапување на струјата за 10% од јули

    Гостиварпред 1 ден

    Гостиварец пријавил дека бил нападнат во фабрика од колега

    Гостиварпред 1 ден

    Ковачевски: Патот Маврови Анови-Жировница е највредниот инфраструктурен зафат во општината Маврово Ростуше

    Македонијапред 1 ден

    Црвенковски: Потпишувањето Договор за пријателство со Бугарија со таква содржина беше голема грешка

    Гостиварпред 1 ден

    Врачени признанија за особен придонес во работата на ХЕС „Маврово“

    Гостиварпред 1 ден

    Пријавена кражба на автомобил паркиран на улица во Гостивар

    Гостиварпред 4 дена

    ОО СДСМ Гостивар го чествуваше 24 Мај: Светите браќа се клучни личности во македонската историја

    Гостиварпред 2 недели

    Објавена прелиминарната листа со имиња за распределба на социјални станови во Гостивар

    Вестипред 2 недели

    Наместо спортска игра, тотален хаос на натпреварот КК Гостивар-Пелистер

    Гостиварпред 2 недели

    Завршил во ПС Гостивар поради закани кон сестрите и внуката

    Гостиварпред 2 недели

    Почина Петар Илоски, еден од втемелувачите на гостиварската кошарка

    Гостиварпред 1 недела

    Емотивна средба во гимназијата во Гостивар-Прослава на 55 години матура

    Гостиварпред 1 недела

    Бизнис саем во Гостивар, учествуваат 20-тина компании

    Гостиварпред 2 недели

    74 граѓани на прелиминарната листа за социјален стан во Гостивар

    Спортпред 2 недели

    КК Гостивар казнет со 165.000 денари, два натпревари без публика и суспензија на стручниот штаб

    Гостиварпред 1 недела

    Свеченост за матурантите во економското училиште во Гостивар: Ни го покажавте патот, предизвикот е наш!

    Вестипред 2 недели

    Влезниците за КК Гостивар – МЗТ Скопје пуштени во продажба, по иницијатива на поддржувачи на КК Гостивар

    Животпред 1 недела

    ИНТЕРВЈУ со Д-р Виолета Зафировска Николовска, специјалист по семејна медицина

    Гостиварпред 2 недели

    Жена физички нападнала три жени во бутик во Гостивар

    Спортпред 1 недела

    МЗТ Скопје без проблеми во празната Младост против Гостивар 72-85

    Спортпред 2 недели

    Пелистер славеше во празна сала со само „пет на пет“ против КК Гостивар

    Вестипред 2 недели

    Наместо спортска игра, тотален хаос на натпреварот КК Гостивар-Пелистер

    Спортпред 3 недели

    КК Гостивар го „стопи“ и Еуроникел 78-70

    Гостиварпред 3 недели

    Концерт на гимназијата во Гостивар за успех на матурантите и добредојде на полуматурантите

    Гостиварпред 1 месец

    Велигден 2022 во Гостивар: Сплотени со радост во срцата, Христос Воскресе-Навистина Воскресе!

    Културапред 1 месец

    Успешен концерт во Гостивар на друштвото „Браќа Ѓиноски“ во чест на Велигден

    Спортпред 2 месеци

    2МФЛ: ФК Гостивар го шокираше Вардар совладувајќи го 2-1

    Гостиарскипред 2 месеци

    Во Гостивар се одржува „Вешта жена“: Уникатни трпези, забава и дружење

    Гостиварпред 2 месеци

    Гостиварското основно музичко училиште прослави патронат

    Гостиварпред 2 месеци

    Состојба на скривниците во Гостивар – Ќе завршат ли работа во случај на „Не дај Боже“?

    Гостиварпред 3 месеци

    Гостивар порача: Не сте сами!-Поддршка за жените во борбата против рак

    Спортпред 3 месеци

    Храбриот Гостивар немаше доволно сили за целосен шок – Победа на МЗТ 87-85 (фото)

    Advertisement
    Advertisement

    Популарно изминативе 100 дена