Поврзи се со нас

Репортажи

BBC: Ајвар – балканскиот вегетаријански кавијар

Објавено

на

Слично на тоа како се гледа на хумусот во арапскиот свет, така секоја балканска земја и народ тврди дека ајварот потекнува од нив, оттаму.

Како што објави Би-би-си, пред само едно десетлетие, Мелиса Хасанспахиќ од источнобосанскиот град Горажде не ни замислуваше дека денес ќе води бизнис со производство на храна врз основа на рецепт што го наследила од нејзината мајка. Меѓутоа, денес, животот на популарната „г-ца Ајвар“, како што ја нарекуваат околните жители, се променил кога почнала да го продава својот домашен ајвар во тегли.

Рецептите, сепак, зависат од подрачјето и од готвачот. Некои, на пр., додаваат лук, други – кромид, моркови и домати. Некои избегнуваат оцет, а претпочтаат додавање шеќер. Има и „спор“ околу тоа дали зеленчукот треба да се пече, пржи, вари или да се меле свеж…

Дали ајварот ќе има сладок или зачинет вкус – зависи од видот на пиперката што се користи. Во првиот познат објавен рецепт за ајвар, пронајден во српски готварски прирачник од 19. век, авторката Катарина Поповиќ ги спомнува и пиперките, но и модриот патлиџан. Сепак, во Србија обично прават ајвар само од црвени пиперки, а пак, Македонците обично се тие кои користат и модар патлиџан.

„Жестоките дебати“ за ајварот траат со години, а еден од „најконтроверзните мигови“ беше она кога словенечките медиуми објавија за обидот на словенечка компанија за храна да го заштити името „ајвар“ за германскиот пазар… Потоа, српски производител на ајвар имаше намера да поднесе тужба против македонска компанија за лажно брендирање и продавање на својот производ како „Лесковачки ајвар“ (познат ајвар произведен во градот Лесковац, на југот од Србија), пишува Би-Би-Си.

Слично како бугарскиот документарец од 2003 година – „Чија е оваа песна?“, којшто раскажува за тоа како за една народна песна сите балкански народи тврдат дека е нивна, така и „битката за ајварот“ го отсликува трагикомичниот тесен етноцентризам – инаку доста присутен на Балканот.

Некои истражувања посочуваат оти зборот „ајвар“ доаѓа од турскиот збор „havyar“, што значи „кавијар“. Според објаснувањата, овој познат намаз, најверојатно го носи тоа име затоа што, во Белград на крајот на 19. век, пиперките и маслото биле скапи и се сметале за луксуз, па тогашните кафани на своите менија го продавале портокаловиот деликатес како „кавијар од црвена пиперка“.

Зеленчукот денес чини многу помалку, па со тоа и ајварот е многу поевтин и подостапен.

– Ајварот е направен од пиперки кои се достапни практично за сите… Лесно се прави и евтино е. Тоа е „кавијарот за сиромашните“!, вели етнологот Слаѓана Рајковиќ од Народниот музеј во Лесковац.

Во текот на есента и зиме, луѓето ширум Балканот се собираат на панаѓури и одржуваат натпревари во правење ајвар за да го прослават ова сега веќе и светски познато јадење.

„Можеме да му покажеме на светот која е балканската сила ако можеме да добиеме тренд на #ајвар,“ рече босанскиот писател Александар Хемон неодамна на Твитер објавувајќи слика од тегли со различни видови ајвар од целиот Балкански полуостров.

Хрватскиот музичар Тончи Хуљиќ напиша и духовита песна за обидот да се „прошверцува“ тегла ајвар во Европската Унија, која има строги правила за увоз на храна, а пак, во неодамнешната српска љубовна драма „Ајвар“ се раскажуваа за српски брачен пар кој живее во Шведска… Во овој филм, ајварот ги симболизира семејството, љубовта и носталгијата, па во воведот се вели дека ајварот „обично се наоѓа во куферите на српските емигранти“.

Токму поради балканските иселеници, во Скандинавија но и ширум Европа, ајварот стана хит во супермаркетите и кујните. Зборот „ајвар“ веќе е внесен во шведскиот и данскиот речник, каде што генерално се дефинира како „намаз од пиперка со балканско потекло“.

Освен што е традиционална храна, ајварот, се чини, има светла иднина и во постоечките светски трендови. Погоден е за вегетаријанци и вегани и не содржи глутен, па бројни страници за веганска храна и патувања, наголемо им го препорачуваат на своите следачи.

Препознавајќи го тоа, хрватската прехранбена компанија „Подравка“, на пр., го брендира својот ајвар како вегански производ, а посетителите на Белград можат да пробаат ајвар и така да научат за културата и историјата на овој производ.

Во македонскиот главен град, Скопје, како што наведува Би-би-си, компанијата „Skopje Walking Tours“ ќе користи сличен концепт нудејќи прилагодени тури за вегетаријанска и веганска исхрана коишто вклучуваат пробување на ајвар.

– Неколку месеци пред пандемијата дојдов на идеја да почнам да правам „ајвар-тури“, изјави Елена Митковска, основачка на компанијата. – Со семејството подготвувавме ајвар во нашиот двор и им реков дека ќе биде прекрасна идеја да бидеме домаќини на туристи следната година, кои би сакале да им се покаже целиот процес. Но, потоа изби Ковид-19,, раскажува таа.

Митковска се надева дека оваа есен ќе може да почне со своите туристички едукативни „ајвар-тури“ – целодневна програма која ќе им овозможи на гостите да учествуваат во целиот процес на правење ајвар, од чистење на пиперките и готвење до – уживањето во семејната вечера на крајот.

– Низ годините сфатив дека луѓето бараат доживување во коешто ќе можат да имаат личен допир со тукашната култура. А, тука нема ништо „полокално“ и потрадиционално од правење ајвар дома, додаде Митковска.

Судејќи според досегашните реакции на посетителите, Митковска смета дека нејзините „ајвар-тури“ ќе бидат успешен новитет. И таа, како и многу луѓе на Балканот, едвај чека да дојде есента.

Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

Следете нè и на Facebook

Гостиварпред 10 часа

Гостиварката Душица Димитриеска, член на Советот на ЈО даде свечена изјава

Занимливостипред 11 часа

Научници регистрираа радиосигнал од далечната вселена

Македонијапред 12 часа

Таравари: Ако Владата ги прифати нашите точки ќе се договориме скоро, ако не ќе продолжиме во опозиција

Гостиварпред 15 часа

На проституција во Гостивар се оддаваат и малолетнички и мажи

Македонијапред 16 часа

Горивата со повисоки цени од полноќ

Македонијапред 16 часа

Ковачевски: Уставните измени не се последната голема и тешка одлука на патот кон ЕУ

Гостиварпред 17 часа

Фатени пијани возачи во Гостивар, имало и одбивање за алкотест

Гостиварпред 19 часа

Утре средба Ковачевски – Таравари за влез на АА во Владата

Гостиварпред 20 часа

Нов напад од куче скитник на иста улица во Гостивар

Колумнипред 21 час

ПЕТ ПРАШАЊА ДО ВЛАДАТА – Колумна на Бранко Азески

Гостиварпред 21 час

Од петок се отвора сезоната за спортски риболов на Мавровско езеро и Радика

Македонијапред 22 часа

Јануарските пензии легнуваат на сметка на пензионерите од денес

Гостиварпред 23 часа

Деновиве ќе владее променливо облачно и студено време

Занимливостипред 1 недела

Речениците на Толстој ја откриваат тајната на среќен живот: Најголемите вистини се наједноставни

Гостиварпред 2 недели

Се потсетуваме, најсреќните на Водици во Гостивар кои го извадија крстот од Вардар

Македонијапред 4 дена

Србите го слават Свети Сава – Национален празник на српската заедница во земјава

Гостиварпред 2 недели

Роберт Исаиловски го извади крстот положен во Вардар на Богојавление во Гостивар

Гостиварпред 2 недели

Бејта: Артан и Талат во соработка со Валдет наредија да се разреши Јакупи од директор на болницата во Гостивар незаконски

Гостиварпред 2 дена

Затруени кучиња ноќеска во Гостивар

Гостиварпред 2 недели

Прослава на Богојавление – Водици, Гостивар 2023

Гостиварпред 2 недели

Гостивар подготвен за достоинствено чествување на Богојавление Водици

Гостиварпред 1 недела

Државјанки на Украина и Албанија приведени во локал крај патот Гостивар-Тетово

Гостиварпред 1 недела

Загрижувачки состојби! Во Гостивар 130 разводи минатата година

Гостиварпред 1 недела

Маж во ПС Гостивар ја пријавил сопругата за исчезната

Гостиварпред 2 недели

Приведен гостиварец поради нарушување на јавен ред и мир

Здравје и убавинапред 2 недели

Газираните сокови придонесуваат за ќелавост кај мажите

Гостиварпред 2 недели

Прослава на Богојавление – Водици, Гостивар 2023

Гостиварпред 4 недели

Бадникова поворка 2023 во Гостивар-Ангелчињата ги стоплија срцата на христијаните

Гостиварпред 1 месец

ФОТО ВЕСТ: Гостивар последната вечер во оваа година

Гостиварпред 2 месеци

Гостивар граду мој, во срце те носам – Свеченост во чест на 18 Ноември

Спортпред 3 месеци

Каланоски со два погодоци го одлучи победникот во локалното дерби ФК Гостивар – ФК Арсими Чегране (2-0)

Спортпред 3 месеци

КК Гостивар го „спакува“ и Работнички 87-76

Македонијапред 4 месеци

Св. Кирил Лешочки – Прв светец од Тетовско-гостиварската епархија (Фото)

Спортпред 4 месеци

(Фотогалерија) Празник на кошарката во Скопје – МЗТ го пречека Партизан 74-92

Гостиварпред 4 месеци

Три децении јубилеј на Глигоровски: Убавина со македонски фолклор и бура од емоции во Гостивар

Културапред 5 месеци

Со концерт на етно групата Синтезис во Гостивар почна чествувањето на Денот на независноста

Гостиварпред 5 месеци

Чествување на Преображение во Гостивар – Манастирот во Циглана срцето на прославата

Гостиварпред 6 месеци

Завршен настан од Летната школа во Гостивар – Среќни деца, задоволни ментори

Гостиварпред 6 месеци

Свеченост по повод празникот Илинден во Гостивар

Advertisement

Отворени огласи за вработување

- M&M Медија ДООЕЛ Гостивар

Популарно изминативе 100 дена